İklim Değişikliği ve Beslenme

Okuma Süresi 3 dk, Ezgi Gürer

Dünya nüfusunun hızlı artışı sebebiyle yeryüzünde bulunan kısıtlı kaynakların aşırı ve bilinçsiz kullanımı sonucunda doğanın dengesi de hızla bozulmaktadır. Bununla birlikte açlık, su kaynaklarının yoksunluğu, bazı canlı türlerin yok olması, topraklardaki kirlilik, bitki örtüsünün bozulması, küresel ısınma, iklimlerde değişiklik ve çevre kirliliğinde artış ortaya çıkmaktadır. Özellikle küresel ısınma ve iklim değişikliği, dünyayı tehdit eden çevre sorunlarının başında gelmektedir.

Küresel iklim değişikliği; fosil yakıtların yakılması, arazi kullanımındaki değişiklikler, ormansızlaştırma ve sanayi süreçleri gibi, insan etkinlikleriyle atmosfere salınan sera gazlarının hızla birikiminin, doğal sera etkisini kuvvetlendirmesi sonucunda, yerkürenin ortalama yüzey sıcaklıklarında artış olması ve iklimde oluşan değişiklikler olarak tanımlanmaktadır.

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın verilerine göre; en önemli sera gazı olan CO2’nin atmosferdeki birikimi sanayi öncesi dönemde yaklaşık 280 ppm’den, Mart 2018’de 407,96 ppm’e yükselmiştir. Sanayi öncesi dönemde yaklaşık 715 ppb olan CH4 birikimi, 2017 yılı sonunda 1859 ppb’e çıkmıştır. Küresel atmosferik N2O birikimi sanayi öncesi dönemde yaklaşık 270 ppb düzeyindeyken 2017 yılında 330 ppb’ye çıkmıştır.

CO2; işlenmiş, paketlenmiş ve/veya dondurulmuş ürünlerin hazırlanmasında, bakterilerin gelişimini durdurması sebebiyle dayanıklılığı artırır. Ayrıca içeceklerde uzun süre tat koruması sağladığından, raf ömrünü uzattığından, besinlerde asit düzenleyici olduğundan ve ürün miktarında artış sağlamak amacıyla karbondioksit destekli gübreleme yapıldığından kullanımında artış görülmektedir.

Bir yandan fosil yakıt (kömür, petrol, doğal gaz) kullanımının hızla artışı, öte yandan fotosentez için tonlarca karbondioksit harcayan ormanların ve bitkisel planktonların tahribi, atmosferdeki karbondioksit miktarını da yüksek düzeylere ulaştırmıştır.

Başta ihtiyaçtan fazla besin tüketimi, mevsiminde olmayan sebze ve meyvelere olan talep artışı, zaman tasarrufu ve uzun süre raf ömrü vb sebepler nedeniyle paketlenmiş ürünlerin kullanımlarının artışı, nüfusun artışı şehirleşme ve endüstrileşme sebebiyle fosil yakıtlarla karşılanan enerji gereksinimlerinin fazlalaşması hem küresel iklim değişikliklerini hem de sağlığımızı olumsuz etkilemektedir. Bununla birlikte özellikle işlenmiş ve paketlenmiş gıdalar, obezite ve kronik hastalıklar açısından tehlike oluşturmakta olup bir yandan da çevre kirliliğine sebep olmaktadır.

Küresel ısınma ve iklim değişikliklerinin potansiyel etkileri olarak; iklim bağlantılı ölümleri, salgın hastalıkları, hava kalitesindeki düşüşü, doğal yaşam alanlarındaki kayıpları, tarımsal arazilerin azalmasını ve buna bağlı olarak ürün kayıplarını, su kalitesindeki düşüşü ve su kıtlığını sıralayabiliriz.

Başka bir açıdan da, küresel sıcaklıklarda 2.3 C° düzeyinde bir artışın, 2080 yılına kadar yapılan projeksiyonlarda 270 milyon insanın, 3.3 C° düzeyinde bir sıcaklık artışının da 330 milyona kadar insanın sıtma tehlikesiyle karşı karşıya kalmasına neden olacağı öngörülmektedir. 2030 yılına kadar iklim değişikliği ile birlikte yaşanacak sıcaklık artışıyla beraber, ishal vakalarında da %10’luk bir artış beklenmektedir. 1

Su ve besin yoluyla bulaşan hastalıklar sıralamasında üçüncü sırada yerini alan sıtma, sadece bulaştığı kişiye değil, aynı zamanda da hamilelerde fetüs ölümlerine ( ölü doğum ), düşük, erken doğum ve yeni doğan sıtmasına sebep olabileceğinden sağlık harcamalarında ve temel bakım hizmetlerinde artışa sebep olmaktadır.

Tüm besinler birer mucize gibi doğadan gelmekte olup birlikte her gün artan gıda taleplerinin karşılanabilmesi için gıda üretim ve tüketim süreçlerindeki sorun ve yetersizlikleri çözmek için hep beraber mücadele etmeliyiz.

Son olarak hayvanlar, insanlar ve yeryüzü için vegan beslenme de desteklenmelidir. İklim krizlerinden birinin de hayvancılık sektörü olduğunu unutmamalıyız.

Kısaltmalar

  • CO2 Karbondioksit
  • CH4 Metan
  • N2O Nitröz Oksit
  • ppm Milyonda Bir Parçacık
  • ppb Milyarda Bir Parçacık

Kaynakça

1- (European Commission-Directorate General Environment) (2005), “The Impacts and Costs of Climate Change”, http://ec.europa.eu/environment/ climat/pdf/final_report2.pdf, 12.07.2009.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.